Over de vroege fotografie

Iets over de start van de fotografie.
De alleroudste, bekende foto’s zijn in ongeveer 1820 gemaakt. Het was een uitvinding die natuurlijk snel aandacht kreeg. In de jaren vijftig werd fotograferen al een beetje gewoon. De oudste foto uit Zierikzee, die we al bij ‘O kijk’ konden exposeren is van 1870. Inmiddels zijn er zelfs twee van rond 1860 boven tafel komen.

In het begin duurde het maken van een foto lang, de camera moest minutenlang openstaan om genoeg belichting te krijgen. Met name daarom zijn de meeste heel oude foto’s nogal stil: vrij starre portretten of lege straten. Fotograferen was natuurlijk een bijzondere zaak, maar dat de mensen vaak wat stijf ogen komt dus vooral omdat ze lang stil moesten zitten. Van een tiental jaar later zijn er al foto`s waarop mensen een stuk meer ontspannen ogen en soms ook al van kinderen die echt spelen. Ondanks dat het vrij veel gedoe was, worden er  al vrij snel ook foto`s op straat gemaakt. Op de expo ‘O kijk’ is die oudste foto er een die nog net gemaakt is toen de Oude Haven nog helemaal tot Concordia liep en, ter hoogte van de Beuze, de Brede Brug lag. Omdat dat deel van de haven al in 1871 gedempt is, is het zeker, hoe oud de foto minimaal is!
Op deze foto is geen mens te zien. Dat is dus niet zo omdat het hier toen zo saai was, maar vanwege de technische beperkingen van het fotograferen. In het begin werden foto’s waarschijnlijk ook bewust op stille momenten gemaakt om geen vlekken van beweging te krijgen. Van een heel oude foto, genomen in Parijs, is bekend dat de straten bedrieglijk stil lijken: door de lange openingstijd vlakken alle bewegende objecten, zoals wandelaars en koetsen elkaar weg, alleen wat steeds op zijn plek blijft, beklijft in het beeld. Op die foto zijn daarom alleen een schoenpoetser en een klant te zien, die toevallig de hele tijd op hun plek bleven.


Sporen van de techniek: gebarsten glas-negatieven.
Op  een enkele foto zie je een echte lijn lopen. De foto`s zijn expres niet bijgewerkt, ook deze strepen zijn niet gecamoufleerd. Ze laten iets bijzonders zien van de vroeger fototechniek. In het begin werden foto`s gemaakt door het licht dat in de camera-box viel op een glasplaatje met een dun laagje zilverzout op te vangen.. Het zilver oxideerde bij feller licht en zo kreeg je, door het spel van licht en schaduw,
een echt mooi beeld. Dat het goed werkte is wel te zien aan de foto, die er zijn. Deze glasplaatjes breken echter ook snel, dus een bekend punt is dat er bij afdrukken soms een lijn te zien is omdat er een keer een barst in het plaatje is gekomen of omdat zelfs twee delen tegen elkaar aangeschoven moesten worden.


Kleine ode aan de fotografen van toen
Hier vooreerst een klein opzetje. Meer zal al groeiende volgen.

1 R.W.J. Ochtman
Uit: Zeeland Zierikzeesche Nieuwsbode, 1910, bron krantenbank